De jongste stichting met 'imposante machtsmiddelen'

Stichting RTL Nieuws is de nieuwkomer in de stal. Ze moet bewaken dat het nieuwsplatform van RTL onafhankelijk en gratis toegankelijk blijft, ook na de overname door DPG Media. Voorzitter Arendo Joustra: 'We zijn een spinnende poes met de klauwen van een leeuw.'

Mocro Maffia, Gooische Vrouwen, Máxima; de betaalde streamingdienst Videoland heeft veel populaire Nederlandse series en programma’s in huis en nog zo’n duizend internationale titels. Een aantrekkelijk bedrijfsonderdeel bij de overname van RTL Nederland.

Voor de journalistieke tak werd meer gevreesd. RTL Nieuws brengt gratis nieuws op tv, online en op sociale media. Minder lucratief, maar van groot belang, oordeelde de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Het zou het Nederlandse medialandschap geen goed doen als RTL Nieuws een stille dood stierf. Een nieuwe mediastichting als hoeder was dan ook een strikte voorwaarde voor de overname. Die bestaat sinds oktober 2025 onder leiding van Arendo Joustra, voormalig hoofdredacteur van Elsevier (nu EW Magazine).

U werd gevraagd als voorzitter. Waarom zei u ‘ja’?
'Ik ben altijd een groot voorstander geweest van commerciële televisie. We vinden het heel normaal dat kranten in private handen zijn, maar dat nieuws op televisie automatisch via de overheid moet lopen, via de Publieke Omroep (NPO), vind ik een beetje vreemd. Het is juist gezond dat een commerciële - ‘private’ - omroep ook goed nieuws presenteert. Kijk, het zou kunnen meespelen: wie betaalt, bepaalt. Overheid en pers zijn elkaars tegenstander in het nieuws, dat hoort bij een gezonde democratie. RTL Nieuws biedt tegenwicht en kan zich zonder enige overheidsbemoeienis vrij over alles uitlaten.'

Loopt commerciële tv niet weer aan de leiband van adverteerders?
'Dat denk je bij de kranten ook niet, en adverteerders willen het zelf niet, is mijn ervaring bij Elsevier. Stel je schrijft dat Mercedes de beste auto ter wereld is terwijl Mercedes bij je adverteert. Dat maakt een onbetrouwbare indruk. Adverteerders betalen juist voor die omgeving waarvan lezer en kijker weten dat die onafhankelijk is.'

U was zelf een kwart eeuw hoofdredacteur van Elsevier - van centrumrechtse signatuur, niet neutraal.
'In die tijd was ik ook voorzitter van het Genootschap van Hoofdredacteuren. Ik ben gewend buiten mijn eigen signatuur te denken. We maken allemaal kwaliteitsjournalistiek en kunnen samen optrekken voor behoud van onze pluriforme, onafhankelijke pers, bijvoorbeeld in onze positie ten opzichte van het Openbaar Ministerie, of het Koninklijk Huis.'

In het journalistieke landschap neemt RTL Nieuws een bijzondere plek in, zegt hoofdredacteur lse Openneer. Welke?


'Juist waar de omroepen en kranten een ideologische achtergrond hebben door de verzuiling van Nederland, is het zo verfrissend dat RTL Nieuws onafhankelijk is. Niet betrokken bij een kerkgenootschap of een politieke stroming. Het trekt ook een heel ander type kijkers dan het NOS Journaal. Vaak mensen die geen kranten lezen, en dus erg afhankelijk zijn van het RTL televisienieuws. Het is in private handen, maar gratis - dat is de identiteit. En dat kun je van kranten niet zeggen. Die zijn van waarde, maar RTL Nieuws past daar goed naast.'

Hoe is uw contact met de (hoofd)redactie?
'Dat moet nog groeien, bijvoorbeeld elk kwartaal even bijpraten, maar ik stel me voor dat we de hoofdredacteur vooral op verzoek bijstaan. Die positie is soms eenzaam, weet ik uit ervaring. Je hebt een uitgever, een directeur, een redactieraad, maar soms wil je eens buiten die gremia sparren. Dat kan met ons. Echt als hulplijn. Een hoofdredacteur zit niet te wachten op nóg iemand die zich overal mee bemoeit.'

De stichting heeft maar drie bestuursleden en bezit een klein minderheidsaandeel. Kunt u wel een vuist maken?
Lacht: 'We zijn een poes die ligt te spinnen in de zon maar met de klauwen van een leeuw. Samen met de andere stichtingen hebben we imposante machtsmiddelen, daar is de stichting van NRC nog jaloers op. Niet alleen hebben we samen met de Stichting Democratie en Media een prioriteitsaandeel, we hebben ook een stem in de sollicitatie van de hoofdredacteur. En als DPG ons niet goed informeert over de afspraken die het met de Autoriteit Consument & Markt bij de overname van RTL Nieuws heeft gemaakt, zijn we ook bevoegd de ACM in te schakelen om DPG tot de orde te roepen.'

Die overname is klaar, bedrijven zijn geïntegreerd. Je krabbelt toch niet zomaar terug?
'Kijk, het is belangrijk dat Nederland een groot mediaconcern heeft met onafhankelijke, multimediale nieuwsplatformen zodat we sterk staan ten opzichte van buitenlandse of Amerikaanse techbedrijven. Toen mensen angst hadden over die fusie van DPG en RTL, vond ik: dan kijk je alleen naar Nederland. Dan word je straks gekocht door een Duits (media)bedrijf, net als onze energiebedrijven. Je kunt beter te sterk zijn voor overnames. Maar wel met een wettelijk beschermde identiteit die de ACM afdwong: een gratis toegankelijk, onafhankelijk nieuwsplatform blijven, zodat we ook binnen DPG pluriform blijven. Belangrijker is misschien nog wel dat wij als stichting moeten instemmen met de verkoop of het staken van RTL Nieuws. Gelukkig is dat allemaal niet aan de orde nu.'

Kan de redactie  binnen DPG helemaal geen content delen met andere titels?
'Alleen tussen Nu.nl en RTL Nieuws zit een Chinese muur, want die eerste moet niet de website van de tweede worden. Verder is samenwerken een keuze van de hoofdredacteur. Kijk maar naar de onthulling van de Toeslagenaffaire door RTL Nieuws en Trouw. Of hoeveel mensen stuur je naar het WK bijvoorbeeld? Als je liever één speler volgt uit je regio en in overleg ander nieuws van elkaar overneemt, is dat natuurlijk prima. Maar het wordt niet opgelegd door DPG.'